🎹 Nitesh Goswami 💻

 Song: Safar Mein Dhoop To Hogi Album: Echoes From Concerts Around The World Artist: Chitra Singh Music Director: Jagjit Singh Lyricist: Nida Fazli सफ़र में धूप तो होगी जो चल सको तो चलो सभी हैं भीड़ में तुम भी निकल सको तो चलो किसी के वास्ते राहें कहाँ बदलती हैं तुम अपने आप को ख़ुद ही बदल सको तो चलो यहाँ किसी को कोई रास्ता नहीं देता मुझे गिरा के अगर तुम सँभल सको तो चलो कहीं नहीं कोई सूरज धुआँ धुआँ है फ़ज़ा ख़ुद अपने आप से बाहर निकल सको तो चलो यही है ज़िंदगी कुछ ख़्वाब चंद उम्मीदें इन्हीं खिलौनों से तुम भी बहल सको तो चलो ન સમજાય ,  મગજ કામ ન કરે . .. કે શું વાગી રહ્યું છે,  કે કયા સુર લાગી રહ્યા છે . ... કયો રાગ છે . .. કારણ કે એમાં બંને રે , ગ, ધ લાગી રહ્યા છે - રાગ પીલુ અને ભૈરવીમાં આ શક્ય છે . .. એટલે રાગ પીલુ અથવા રાગ ભૈરવી જેવું કૈંક ન સમજાય એવું છે !  જે પણ હોય, હૃદયને સ્પર્શી જાય એવું છે. જબરદસ્ત શબ્દો, અવાજ અને સંગીત . ... લાજવાબ . ...! ચિત્રા સિંઘ કરતા પણ જગજિત સિંઘ એ ગાયેલું લાઈવ વર્જન વધારે સરસ છે. 

🎙Song Title: May Rahe Meena Rahe (Album: Mirage) 🎤Singer: Jagjit Singh ✍Lyrics: Riaz Khairabadi (Traditional) ---- લાગતું તો ભૈરવી જેવું હતું . .. પણ મેં gemini ને પૂછ્યું. એણે કીધું રાગ યમન છે ! પછી મેં એને સવાલ કર્યો કે પછી ભૈરવી છે! તો એણે માન્યું કે ભૈરવી છે!!! જગજીત સિંઘના સુર અને સંગીતમાં AI પણ મુંજાઈ જાય છે! પણ અંતરમાં ફરીથી શુદ્ધ ગ નો જબરદસ્ત ઉપયોગ છે અને અલગ અલગ સૂરો લાગી રહ્યા છે. જે જગજીત સિંઘ સિવાય બીજા કોઈ ગાઈ પણ ન શકે.

Song: Rishta Kya Hai Tera Mera Artist: Jagjit Singh Music Director: Jagjit Singh Lyricist: Ramal Sehgal --- रिश्ता क्या है तेरा मेरा मैं हूँ शब और तू है सवेरा (शब = रात) तू है चाँद सितारों जैसा मेरी क़िस्मत घोर अँधेरा फूलों जैसीं राहें तेरी काँटों जैसा मेरा डेरा आता जाता है ये जीवन पल-दो-पल का रैन बसेरा --- સાંભળીને તરત ખ્યાલ આવી જાય કે આ પણ ગઈ પોસ્ટમાં લખ્યું એમ, એવા જ સુર અને એજ રાગ ભૈરવી છે! સુધી નિ અને શુદ્ધ ગ નો એટલો બધો ઉપયોગ છે, આપણે બિલકુલ મૂંઝવણમાં પડી જઈએ કે આ વળી કયો રાગ છે! જો કે મને તો ભૈરવી જ લાગે છે! જો ત્રીજી કાળીને સા માનીને ચાલુ તો. શંકર જ્યકિશને દર્દ, પીડા ને વ્યક્ત કરવા રાગ શિવ રંજનીનો ઘણો ઉપયોગ કર્યો છે. એ સિવાય રાગ પુરિયા ધનાશ્રી અને રાગ તોડીનો પણ આવા કરુણ, દર્દ, પીડાની ભાવનાને વ્યક્ત કરવા થાય છે. પણ... જગજીત સિંઘ... એની વાત જ અલગ છે! રાગ ભૈરવીમાં એવું કમાલ કરે છે કે ન પૂછો વાત! ----

Song: Dhoop Hai Kya Aur Saya Hai Album: Hope Jagjit and Chitra Singh Singer and Music Composer: Jagjit Singh Lyricist: Zafar Gorakhpuri धूप है क्या और साया क्या है अब मालूम हुआ ये सब खेल तमाशा क्या है अब मालूम हुआ हँसते फूल का चेहरा देखूँ और भर आए आँख अपने साथ ये क़िस्सा क्या है अब मालूम हुआ हम बरसों के ब'अद भी उस को अब तक भूल न पाए दिल से उस का रिश्ता क्या है अब मालूम हुआ सहरा सहरा प्यासे भटके सारी उम्र जले बादल का इक टुकड़ा क्या है अब मालूम हुआ ---- જબરદસ્ત શબ્દો છે... અને જગજીત સિંઘે એને ફરીથી રાગ ભૈરવીમાં કમ્પોઝ કર્યું છે.  સાંભળવામાં સાદી લાગતી આ ધૂન વગાડવા જાવ તો ખબર જ ન પડે કે સા કયો છે. મને નથી ખબર પડતી પણ ત્રીજી કાળીને સ માનીને ચાલુ છું. અને સજદા આલ્બમ જેમ ભૈરવી લાગી રહી છે. જેમાં શુદ્ધ નિ અને શુદ્ધ ગ નો જબરદસ્ત ઉપયોગ કર્યો છે, જબરદસ્ત દર્દ ઉભો કરે છે... ન સમજાય એનો નામ જગજીત સિંઘ! રાગ ભૈરવીમાં સુધી નિ અને ગ નો ઉપયોગ, આપણે વિચારતા અને સાંભળતા જ રહી જઈએ... વાહ!  જગજીત સિંઘ!!! અદભુત . .... આવી ગઝલોથી જ મને રાગ ભૈરવી પસંદ પડી ગયો .... હવે પછીની પોસ્ટમાં પણ આવા જ સ્વરો પર...

Song :- Jhoothi Sachchi Aas Pe Jeena Singer :- Jagjit Singh, Chitra Singh Music Director :- Jagjit Singh Lyricist :- Kashif Indori Album :- Beyond Time झूठी सच्ची आस पे जीना, कब तक आख़िर, आख़िर कब तक मय की जगह ख़ून-ए-दिल पीना, कब तक आख़िर, आख़िर कब तक सोचा है अब पार उतरेंगे या टकरा कर डूब मरेंगे तूफ़ानों की ज़द पे सफ़ीना, कब तक आख़िर, आख़िर कब तक (सफ़ीना = किश्ती, नाव) एक महीने के वादे पर साल गुज़ारा फिर भी ना आये वादे का ये एक महीना, कब तक आख़िर, आख़िर कब तक सामने दुनिया भर के ग़म हैं और इधर इक तन्हा हम हैं सैकड़ों पत्थर, इक आईना, कब तक आख़िर, आख़िर कब तक ------ આજ આલ્બમની પહેલાં લખેલી પોસ્ટ "મેરા દિલ ભી શોક સે તોડો" જે પણ રાગ ભૈરવી પર છે, એના પછી આ ગઝલ મનમાં યાદ આવી. અને ફરીથી લાગ્યું કે રાગ ભૈરવી છે!  પણ જેટલી સાંભળવામાં સહેલી લાગે છે એટલી વગાડવામાં સહેલી નથી. જગજીત સિંઘ હોય એટલે કોઈપણ વસ્તુ સામાન્ય કેમ હોઈ શકે!  એક સુર પરથી બીજા સુર પર ટપાટપી છે! અને મજા પણ એમાં જ આવે છે. હું જે વગાડી રહ્યો છું, એ પ્રથમ કાળીને "સા" માનીને તો રાગ ભૈરવી જ ના જ સૂરો છે... પણ આમાં "સા" નો બ...

Song Name : Mera Dil Bhi Shauq Se Todo Singers : Chitra Singh Music : Jagjit Singh Lyrics : Murad Lukhnawi Album : Beyond Time - 1978 मेरा दिल भी शौक़ से तोड़ो, एक तजुर्बा और सही लाख खिलौने तोड़ चुके हो, एक खिलौना और सही रात है ग़म की आज बुझा दो, जलता हुआ हर एक चराग दिल में अंधेरा हो ही चुका है, घर में अंधेरा और सही दम है निकलता इक आशिक़ का, भीड़ है आ कर देख तो लो लाख तमाशे देखे होंगे, एक नज़ारा और सही खंजर लेकर सोचते क्या हो, क़त्ल-ए-'मुराद' भी कर डालो दाग़ हैं सौ दामन पे तुम्हारे, एक इज़ाफ़ा और सही

I am using lots of AI tools, particularly Gemini for both my office work and personal. Today it gave me some prompt, I clicked it and here is the details. It self generated a question and gave me an answer.

26 જાન્યુઆરી 2001 ના દિવસે આવેલો ખતરનાક ભૂકંપ કેમ ભુલાય?  હું ત્યારે ભુજની એક સ્વૈચ્છિક સંસ્થામાં કામ કરતો હતો. અને ઓફિસે ના એક શાળાના કાર્યક્રમ માટે આગલા દિવસે હાજીપીર ગયો હતો અને ત્યાં જ રાત રોકાણો હતો. સવારે ચાલુ કાર્યેક્રમે ભૂકંપ આવ્યો અને આખી ધરતી ધ્રૂજતી હતી ત્યારે ખબર ન હતી કે ભુજમાં શું હાલત થઇ છે.  જયારે ભુજ પહોંચ્યો ત્યારે પરિસ્થિતિનો અંદાજ આવ્યો. અમે 1994થી ભાનુશાલી નગરમાં આવેલા દીપ મંદિર એપાર્ટમેન્ટમાં રહેતા હતા. જે ભૂકંપમાં આખો ધારાશાહી થઇ ગયો હતો. જોકે કોઈ જાનહાની થઇ ન હતી.  ભૂકંપ બાદના આંચકા અને બીકના કારણે અમે ઓફિસે સ્ટાફ ઓફિસમાં બેસીને કામ નહતા કરતા. અમે બાજુમાં આવેલા જાહેર બગીચામાં સેટઅપ કરીને કામ ચાલુ કર્યું. મેં મારો કોમ્પ્યુટર, પ્રિન્ટર વગેરે ત્યાં સેટઅપ કર્યું.  ઘણું કામ કર્યું. અમારું ઘર હવે ન હતું. અમે ટેન્ટ બાંધીને ખુલ્લા મેદાનમાં રહેતા. હું મારા કાકાના ઘરે સુવા માટે જતો. પછી BAPS એ જે ટીન સીટી બનાવ્યું એમાં રહેતા.  આવી પરિસ્થિતિમાં પણ મેં કોમ્પ્યુટરમાં જબરું કામ કર્યું. ત્યારે અમારા સ્ટાફના લોકો વસ્તુ વિતરણ અને સર્વે માટે જુદાં જુદાં ગા...

ફિલ્મ:  ઓ રોમિયો  ગીત:  હમ તો તેરે હી લિયે થે સંગીતકાર:  વિશાલ ભારદ્વાજ ગાયક:  અરીજીત સિંઘ થોડા દિવસ પહેલાં જ ફિલ્મ ગુસ્તાખ ઇશ્કનો "ઉલ જલૂલ ઇશ્ક" સાંભળી ને બ્લોગમાં એના વિશે લખ્યું. ત્યાં તો આ બીજું એવું જ ગીત આવ્યું. એ જ સંગીતકાર વિશાલ ભારદ્વાજ! પણ આ વખતે મારુ પ્રિય રાગ ભૈરવી!  ધીમું અને મસ્ત સંગીત.... ધીમી લય... કોઈ ઉતાવળ નથી.... મસ્ત ગિટાર આ સાંભળીને મને જગજીત સિંહનો એ ગીત / ગઝલ યાદ આવી ગયું.... "તેરે ખુશ્બૂ મેં બસે ખત,  મૈન જલતાં કૈસે..." જે પણ રાગ ભૈરવી પર આધારિત છે,  પણ  એમાં જગજિત સિંહે બીજા ઘણાં સુર લગાવી ને કમાલ  કરી છે. આ ગીતમાં થોડું શુદ્ધ નિષાદ સ્વરનો સરસ ઉપયોગ થયો છે.

ફિલ્મ ગુસ્તાખ ઇશ્કનો આ બહુ જ સરસ ગીત છે. ધીમું અને મધુર સંગીત... મસ્ત ગિટાર...  ઘણી વખત સાંભળ્યું અને હું મારા ઘરે મ્યુઝિકલ કીબોર્ડ પર વગાડીને કોશિશ કરી રહ્યો હતો રાગ ગોતવાની. આમાં બંને ગાંધાર લાગી રહ્યા છે... શુધ્ધ અને કોમળ. વગાડતાં વગાડતાં લાગ્યું કે આ તો રાગ યમન છે. રાગ યમનમાં કોમળ ગાંધાર નથી લાગતું પણ ગીતની સુંદરતા માટે અહીં બહુંજ ખૂબસુરત રીતે ઉપયોગ થયો છે. શબ્દો ગુલઝારના છે એટલે થોડા ન સમજાય એવા છે! અને ખાસ કરીને "ઉલ જલૂલ" આ શબ્દો વખતે જ શુધ્ધ અને કોમળ ગાંધારનો સાથે જ ઉપયોગ કર્યો છે. વાહ! શું કહું! જોરદાર રચના! અદ્ભુત, કમાલ, ધમાલ... વિશાલ ભારદ્વાજ, વાહ!  આ ગીતની સાથે જ મેં જૂનું આર. ડી.નું રાગ યમન પર આધારિત ગીત "નામ ભૂલ જાયેગા... ચહેરા એ બદલ જાયેગા... મેરી આવજ હિ પહેચાન હૈ... ગર યાદ રહે.." વગાડ્યું.... એ જ સુર, એ જ મીઠાસ... પછી મને ખાત્રી થઈ કે "ઉલ જલૂલ ઇશ્ક... " એ રાગ યમન છે... અને કોમળ ગાંધારથી આખી અનોખી મજા આવે છે.... વાહ....! વાહ..